شعار روز جهانی مالاریا- 5 اردیبهشت1405(25 آوریل2026)

 Driven to End Malaria: Now We Can. Now We Must. پایبند به پایان مالاریا: اکنون می توانیم و باید دست به کار شویم.

مالاریا چیست: عامل بیماری مالاریا، انگلی تک یاخته ای از جنس پلاسمودیوم است. به دنبال گزش پشه آنوفل ماده و انجام خونخواری از فرد بیمار، انگل مالاریا در بدن پشه تکثیر پیدا می کند و به دنبال گزش فرد سالم، همراه با بزاق پشه وارد جریان خون می‌شود.

شایعترین راه انتقال مالاریا گزش پشه آلوده است اما در موارد نادر احتمال انتقال از راه دریافت خون آلوده، استفاده از سرنگ مشترک و از مادر به جنین وجود دارد. علایم بیماری به صورت تب ، لرز ، تعریق، بدن درد، درد عضلانی، تهوع و استفراغ، ضعف و خستگی، و در موارد شدید به صورت اختلال هوشیاری، زردی، خونریزی، ادرار تیره رنگ و تشنج می‌باشد.

تاریخچه مالاریا در کشور: مالاریا از هزاران سال پیش در ایران وجود داشته و زندگی و توسعه ملی را تهدید می‌کرده است.در اوایل قرن بیستم، مالاریا مشکل بهداشتی بزرگی در ایران به شمار می‌رفت و تا دهه 1940(1320) سالانه تقریباً 5 میلیون مورد جدید گزارش می‌شد و یکی از عوامل اصلی مرگ و میر در ایران بود.

برنامه ملی مبارزه با مالاریا از سال 1956(1336) به صورت رسمی آغاز گردید موفق به کاهش بیشتر بیماری مالاریا در کشور شد. تا سال 1990(1370) ، مالاریا در 3 استان جنوب شرقی یعنی سیستان و بلوچستان، هرمزگان و کرمان، به صورت بیماری آندمیک متمرکز شد.

تعداد موارد تا سال 2017 (1396) به کمتر از 100 نفر رسید و در سال 2018 (1397)آخرین مورد بومی مالاریا در کشور گزارش گردید. بعد از سه سال متوالی موارد صفر بومی مالاریا ، در فوریه 2021 (بهمن 1400)کشورمان واجد شرایط درخواست دریافت گواهی حذف مالاریا از سازمان بهداشت جهانی شد.

متاسفانه موارد مالاریا در سال های 1401 و 1402 نسبت به سالهای گذشته به دلیل همجواری با کشورهای آلوده پاکستان و افغانستان، ترددهای مرزی فراوان در دو سوی مرز با پاکستان ( اعم از مبادی رسمی و یا غیررسمی)، قاچاق سوخت و ورود مخازن انگلی بیماری، بارندگی و سیلاب های گسترده در کشور پاکستان و شهرهای مرزی استان سیستان و بلوچستان افزایش یافت.

خوشبختانه با تشدید برنامه های مراقبت و کنترل بیماری، تعداد موارد بیماری مالاریا در سال 1404 نسبت به سال1403 به میزان 72.6 درصد کاهش داشت. موارد انتقال محلی بیماری نیز در سال 1404 نسبت به سال1403 به میزان 72 درصد کاهش داشته است. برنامه مراقبت و کنترل مالاریا: در البرز مانند سایر مناطق کشور برنامه مراقبت، کنترل و درمان مالاریا به صورت فعال انجام می شود.

در سال 1404 در البرز تعداد 5904 مورد بررسی آزمایشگاهی(5285 لام و 619 کیت تشخیص سریع) از نظر بیماری مالاریا انجام شده و تعداد 5 مورد مبتلا به مالاریا شناسایی و درمان شدند.

نکات قابل توجه:

 1- هر فرد تب دار با سابقه سفر یا سکونت در مناطق آلوده کشور و یا کشورهای آلوده ( افغانستان، پاکستان، جنوب شرق آسیا، کشورهای آفریقایی) باید از نظر ابتلا به مالاریا بررسی شود. کلیه‌ی افراد می توانند جهت بررسی از نظر احتمال بیماری مالاریا به واحدهای بهداشتی محل سکونت در سطح استان مراجعه نمایند.

2- به منظور پیشگیری از عود مجدد بیماری و بروز موارد مقاوم به دارو، فرد مبتلا به بیماری می‌بایست دوره درمان را به صورت کامل و صحیح طی کند.

3- به منظور پیشگیری از ابتلا در صورت سفر به مناطق آلوده لازم است پوست خود را بپوشانید و شلوار و لباس آستین بلند بپوشید. در هنگام شب زیر پشه بند بخوابید. روی درب و پنجره ها توری نصب کنید.